Η άνοδος της «άχρηστης» τάξης

Time to read
less than
1 minute
Read so far

Η άνοδος της «άχρηστης» τάξης

Μάρτιος 03, 2017 - 13:32

Καιρό τώρα διαβάζω στον ξένο Τύπο, επιστημονικό και μη, τα επιτεύγματα της τεχνολογίας στον προηγμένο δυτικό κόσμο. Και, όχι, δεν είναι αρκετές οι κυβερνητικές εξαγγελίες για τη δημιουργία διαστημικής πύλης εδώ, εκεί και παραπέρα για να μας βάλουν στον χάρτη του προηγμένου κόσμου, όταν ακόμα και η ηλεκτρονική διασύνδεση των υπουργείων για ένα απλό χαρτί είναι «χαμένη» ανάμεσα σε διαφορετικά, μη συνεργαζόμενα λογισμικά, αδρά, πάντως, πληρωμένα...

Μια ματιά στα βίντεο της εταιρίας που ασχολείται με την παραγωγή ρομπότ υψηλής νοημοσύνης Boston Dynamics είναι αρκετή για να «ξυπνήσει» και εμάς εδώ που ζούμε στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, όμως. Κάτι δηλώσεις του Μπιλ Γκέιτς, από την άλλη πλευρά, ο οποίος πρότεινε να φορολογούνται τα ρομπότ που σταδιακά αντικαθιστούν τους εργαζομένους, αντιμετωπίστηκαν εδώ κάτω μάλλον με θυμηδία από τους περισσότερους. Και, στο ideas.ted.com, ένα άρθρο του ιστορικού Yuval Noah Harari προβλέπει ότι όπως η βιομηχανική επανάσταση έφερε την άνοδο της εργατικής τάξης, η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης θα φέρει την άνοδο μιας «άχρηστης» τάξης, πολυπληθούς και άνεργης.

Συγκλονιστική πρόβλεψη: Στο άρθρο του (διαβάστε το ΕΔΩ), ο ιστορικός εξηγεί ότι παρά το γεγονός ότι ο φόβος σε σχέση με τα μηχανήματα που «κλέβουν» τις δουλειές των ανθρώπων είναι παλιός, κατά τους προηγούμενους αιώνες το εργατικό δυναμικό που έχανε τη δουλειά του, είχε πού να στραφεί, καθώς δημιουργούνταν νέα επαγγέλματα και νέες ειδικότητες. Σήμερα, όταν οι αλγόριθμοι αντικαθιστούν σταδιακά τους υπαλλήλους -δείτε, για παράδειγμα, τι γίνεται στις ασφαλιστικές εταιρίες, όπου μπορείς να έχεις το ασφαλιστήριό σου με ένα «κλικ»- όταν στο μέλλον ακόμα και η εκπαίδευση σχεδιάζεται να γίνεται ηλεκτρονικά, με απολύτως εξειδικευμένα προγράμματα στα μέτρα του μαθητή -ένα τέτοιο πρόγραμμα σχεδίαζε και το Ίδρυμα Λαμπράκη- πού θα στραφούν οι άνθρωποι για να ζήσουν; Μήπως θα βρεθούμε μπροστά σε έναν κόσμο όπου θα είμαστε, οι περισσότεροι από εμάς, άχρηστοι;

Ο Harari αναφέρει ένα παράδειγμα: Πριν από περίπου δέκα χρόνια, δύο καθηγητές, ο ένας από το Χάρβαρντ και ο άλλος από το MIT, δημοσίευσαν μια έρευνα ως προς τα επαγγέλματα που θα μπορούσαν να αντικατασταθούν στο μέλλον από ρομπότ. Ο οδηγός φορτηγού έμοιαζε, για ευνόητους λόγους, να είναι το επάγγελμα εκείνο που δεν κινδυνεύει. Σήμερα, λέει ο καθηγητής, η Google και η Tesla είναι κοντά στο να δημιουργήσουν τον ηλεκτρονικό οδηγό φορτηγού...

Ο καθηγητής εξηγεί ότι όσο εξελίσσεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, τόσο οι άνθρωποι θα χάνουν τις δουλειές τους. Καθώς οι αλγόριθμοι εξελίσσονται και εξειδικεύονται και θα είναι σε θέση να προσφέρουν ακόμα περισσότερες υπηρεσίες. Από την άλλη πλευρά, ο πλούτος θα συγκεντρώνεται στα χέρια ελάχιστων, δηλαδή στα χέρια των ανθρώπων που θα τους ανήκουν οι αλγόριθμοι, δημιουργώντας μια πρωτοφανή κοινωνική ανισότητα. Ως «νομικά πρόσωπα» ήδη αναγνωρίζονται εταιρίες και κράτη: Η Toyota και η Αργεντινή, λέει ο καθηγητής, δεν έχουν σώμα ή νου, ωστόσο μπορούν να κατέχουν γη, να συγκεντρώνουν πλούτο, να μηνύσουν ή να μηνυθούν στο δικαστήριο. Γιατί, λοιπόν, να μην αναγνωριστούν ως νομικά πρόσωπα και οι αλγόριθμοι, να μην συγκεντρώνουν πλούτο και να μην δίνουν λογαριασμό σε κανένα φυσικό πρόσωπο, δηλαδή σε κανέναν άνθρωπο;

Τον Σεπτέμβριο του 2013, δύο ερευνητές από την Οξφόρδη, οι Carl Benedikt Frey και Michael A. Osborne, εξέδωσαν «Το μέλλον της εργασίας», όπου έδωσαν ποσοστά πιθανότητας αντικατάστασης κάποιων επαγγελμάτων από αλγορίθμους: Όσοι απασχολούνται στις τηλεπωλήσεις και στις ασφαλιστικές εταιρίες έχουν 99% πιθανότητα να αντικατασταθούν σε 20 χρόνια από αλγορίθμους. Ακόμη: ταμίες, σεφ, σερβιτόροι, αρτοποιοί, τουριστικοί οδηγοί - ξεναγοί, ναύτες, προσωπικό ασφαλείας και η λίστα μεγαλώνει.

Ο καθηγητής σημειώνει: Το ζήτημα δεν είναι να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας για τους ανθρώπους, αλλά να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας στις οποίες οι άνθρωποι είναι καλύτεροι από τους αλγορίθμους. Υποστηρίζει, μάλιστα, ότι δεν θα υπάρχει πρόβλημα βιωσιμότητας για τις άνεργες μάζες, αφού η τεχνολογική ανάπτυξη θα είναι δυνατόν να «ταΐσει» τις μάζες των ανέργων. Και εδώ είναι το ανατριχιαστικό: υποστηρίζει ότι το πραγματικό ζητούμενο θα είναι οι άνθρωποι αυτοί να νιώθουν ικανοποιημένοι και δημιουργικοί, και γι' αυτό μια λύση είναι το να περνούν χρόνο σε περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας, όπου θα χαλαρώνουν και θα διασκεδάζουν ή να παίρνουν ναρκωτικά. 

Πόσο καλό θα τους κάνει αυτό; Αμφιβάλλουμε.

Προτού ένας αλγόριθμος πιο έξυπνος από εμάς καταλάβει το Σύμπαν, προτού φθάσουμε να ζούμε σε αυτόν τον όχι και τόσο μακρινό κόσμο που περιγράφουν οι παραπάνω ερευνητές, ας δούμε τι συμβαίνει στον πλανήτη: Ο πλούτος, σε φάση αναδιανομής τα τελευταία δέκα χρόνια μετά την οικονομική κρίση στην Αμερική, μοιράζεται ήδη σε όλο και λιγότερα χέρια. Η κοινωνική ανισότητα έχει διευρυνθεί: κοντά στους πεινασμένους της Αφρικής, που ακόμα δεν έχουμε δει πώς η τεχνολογική ανάπτυξη που ήδη υπάρχει μπορεί να τους σώσει, όπως διατυμπανιζόταν εδώ και 30 χρόνια, υπάρχουν σήμερα οι χιλιάδες άστεγοι και πεινασμένοι των πόλεων. Μόνο στην Ελλάδα, 175.000 άνθρωποι δεν έχουν κατορθώσει να βρουν δουλειά μέσα στα τελευταία πέντε χρόνια -και δεν διασκεδάζουν σε περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας. Γνώμη μου είναι ότι ό,τι κι αν συμβεί με τις μηχανές σε 20-30 χρόνια, η παγκόσμια οικονομία ήδη αδιαφορεί για το μέλλον της εργασίας, για την πείνα, για τις ασθένειες και για την εξαθλίωση που καλπάζει. Το ζήτημα δεν είναι αν βρισκόμαστε ή όχι μπροστά στην επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το ζήτημα είναι ότι ο ανθρωπισμός διατυμπανίζεται μόνο σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις μεγαλύτερου ή μικρότερου βεληνεκούς και ότι ήδη η δουλειά, η εργασία, έχει απαξιωθεί σε απασχόληση.

Ο καθηγητής «βλέπει» έναν κόσμο άνεργων και άεργων ανθρώπων, που θα απολαμβάνουν, όμως, τα καταναλωτικά προϊόντα που θα παράγονται από τους μηχανικούς εργάτες. Θα είναι, όμως, οι άνθρωποι χρήσιμοι στον κόσμο σε κάποιες δεκαετίες από σήμερα; Ή θα είμαστε, πλην ελαχίστων, τα παράσιτα του πλανήτη;

Μπορούν τα παράσιτα να εξεγερθούν και για ποιο λόγο;

Γαλανιάδη Εύα

Tags: